مرتضي اسلام زاده - در مصاحبه اي كه در پي مي آيد گفتگويي اينترنتي است با دكتر مرجان هزاره رئيس تيم تحقيقاتي ARA و در آن به ايدز ،HIV ، واكسن ،دارو ها و عوامل مختلف اين بيماري پرداخته شده است. دكتر هزاره عليرغم مشغله فراوان قبول زحمت فرمودند و در اين مصاحبه شركت نمودند.
* دكتر هزاره لطفا كمي از ARA و همچنين از سمت خود در اين مركز بگوييد؟
AIDS Research Alliance يك مركز بسيار بزرگ تحقيقات پزشكي است كه خصوصا راجع به ايدز (Acquired Immune Deficiency Syndrome) و ويروس ناقل آن به نام HIV پژوهش و تحقيق ميكند . در ARA ما يك كلينيك بسيار مجهز داريم كه در اين كلينيك تمام داروهاي ضد HIV و واكسنهاي جديد را آزمايش ميكنيم. در واقع 14 عدد از 24 داروي ضد ايدز كه در بازار موجود است در اين مركز پژوهشي مورد آزمايش قرار گرفته در ضمن يك قسمت ديگر از پژوهشهاي ما اين است كه به دنبال مواد جديدي ميگرديم كه شركتهاي بزرگ داروسازي چندان علاقهاي به ساختن آنها ندارند . دلايل متعددي براي اين مسئله وجود دارد از جمله اينكه يا از وجود اين مواد اطلاع كافي ندارند و يا اينكه سود چنداني براي آنها به دنبال نخواهد داشت . در نتيجه ما روي آنها پژوهش ميكنيم تا راه معالجهاي براي بيماري AIDS به دست آوريم . من نيز از سال 2001 بهعنوان سرپرست تيم پژوهشي در اين مركز فعاليت مي كنم .
*دكتر هزره لطفا درباره ويروس HIV توضيح دهيد كه چيست؟
ويروس HIV ويروسي است از خانواده Retrovirus ها كه گلبولهاي سفيد خون را آلوده ميكند و باعث بروز بيماري مرگبار ايدز ميشود. ايدز به طور عمومي عبارت است از مختل شدن سيستم دفاعي بدن (Acquired Immune Deficiency Syndrome) و در نتيجه سيستم دفاعي ضعيف شده و بيمار به بيماريهاي عفوني مختلف و سرطانهاي گوناگون دچار ميشود. همانگونه كه ميدانيد گلبولهاي سفيد خون سيستم دفاعي بدن را تشكيل ميدهند. در نتيجه ويروس HIV در اين گلبولهاي سفيد خون و خصوصا در سلولهاي سيدي چهار (Cell CD4) تكثير پيدا ميكند و تكثير ويروس در اين سلولها باعث از بين رفتن گلبولهاي سفيد ميشود، در نتيجه هر چقدر ميزان ويروس بالاتر برود تعداد سلولهاي CD4 كمتر ميشود و سيستم دفاعي بدن ضعيف و ضعيفتر ميشود و بيمار دچار بيماريهاي عفوني مثل بيماريهاي عفوني فرصتطلب و انواع سرطانها ميشود و به مرحله ايدز وارد ميشود. هر شخص كه HIV مثبت است، لزوما ايدز ندارد. براي اينكه يك شخص ايدز داشته باشد بايد شخص موردنظر داراي بيماريهاي عفوني فرصتطلب باشد و مقدار سلولهاي CD4 و گلبولهاي سفيد خونش از دويست سلول در ميليمتر مكعب خون كمتر باشد.
* لطفا در مورد راههاي آلوده شدن به ويروس HIV توضيح دهيد؟
معمولا ويروس HIV از سه راه انتقال پيدا ميكند. اول از طريق روابط جنسي يعني از مايع مني و ترشحات واژني، دوم از طريق انتقال خون و فرآوردههاي خوني و سوم استفاده كردن از سرنگهاي آلوده، همچنين مادرهاي بارداري كه داراي HIV مثبت هستند، ممكن است HIV را به نوزاد خود منتقل كنند يا قبل از زايمان يا در حين زايمان و يا بعد از زايمان در موقع شير دادن. براي جوانها ذكر اين نكته لازم است كه ايدز سن و سال و پير و جوان نميشناسد و بايد توجه كرد كه جوانها از طريق روابط جنسي و يا تزريق موادمخدر از طريق سرنگهاي آلوده بيمار ميشوند. به علاوه ويروس HIV از راه بوسيدن هر فرد HIV مثبت يا استفاده از ليوان آن شخص ممكن است سرايت پيدا كند.
* در مورد ايمني و پيشگيري بيشتر توضيح دهيد؟
همانطور كه گفته شد ويروس HIV از راههاي مختلفي از جمله روابط جنسي انتقال پيدا ميكند، در رابطهبا هر نوعي از روابط جنسي بهترين راه استفاده از كاندوم است كه البته نه هر كاندوم ، فقط نوع “Latex Condom” كه به همراه Lubricants (چرب كننده) استفاده شود. لازم به توضيح است كه در حال حاضر بيشتر از 20 سال است كه تحقيقات زيادي راجعبه اثر استفاده از كاندوم در جلوگيري از سرايت ويروس HIV شده است و تمام اين تحقيقات در طول اين 20 سال نشان ميدهد كه استفاده از «كاندوم لاتكس» بيشتر از 99 درصد جلوي سرايت و انتقال ويروس HIV را در هر نوع رابطه جنسي گرفته است. بنابراين بسيار مهم است كه اين مورد رعايت شود. در رابطه با تزريق موادمخدر نيز لازم است گفته شود كه بايداستفاده از سرنگهاي آلوده ، براي تزريق موادمخدر جلوگيري شود و فقط از سرنگهاي يكبار مصرف بايد استفاده شود و وسايل تزريقي حتما بايد ضدعفوني شود تا تماس با خونآلوده به ويروس HIV ايجاد نشود.
* در رابطه با راههاي شناسايي و درمان اين بيماري توضيح دهيد؟
آزمايش استاندارد براي HIV تست الايزا (Eliza) است كه در اين تست آنتيباديهايي كه بدن به ضدويروس درست ميكند را اندازهگيري ميكنند. لازم به توضيح است كه اگر جواب تست الايزا مثبت شد حتما بايد تست ديگري به نام تست «وسترن بلات» (western blot) انجام شود كه براي تاييد جواب تست الايزا، چون دو تا هشت هفته طول ميكشد تا آنتيبادي به ضدويروس در بدن توليد شود و اين مدت در افراد مختلف متفاوت است، بنابراين توصيه ميشود سه ماه بعد از اينكه فرد متوجه شد يا تصور كرد كه ويروس وارد بدن او شده بايد تست الايزا بدهد و اگر جواب اين تست منفي بود پزشك به بيمار توصيه ميكند سه ماه بعد نيز يك تست ديگر الايزا بدهد. يعني تست الايزا اول سه ماه پس از احتمال وارد شدن ويروس HIV و يك تست ديگر شش ماه پس از آن. براي انجام اين آزمايشها ميتوان به «سازمان انتقال خون» رفت و در آنجا به صورت رايگان تست الايزا را انجام داد.
* آيا معالجه اي براي بيماري AIDS وجود دارد ؟
براي كساني كه HIV مثبت هستند و هنوز به مرحله AIDS نرسيدهاند داروهاي ضدايدز وجود دارد كه جلوي تكثير ويروس را ميگيرد و در نتيجه سيستم دفاعي بدن قوي ميماند. اما متاسفانه در مرحله ايدز كه سيستم دفاعي بدن بسيار ضعيف شده است به غير از درمان بيماريهاي عفوني يا سرطانها علاجي وجود ندارد و به همين علت است كه توصيه ميشود كه تست الايزا داده شود تا در صورت آلوده بودن به ويروس بيمار تحت درمان قرار گيرد تا به مرحله AIDS نرسد. در اينجا يك تذكر لازم است و آن اينكه داروهاي ضدايدز معمولا به ترتيب رژيم دارويي سهتايي و پنجتايي تجويز ميشود و واقعا بيماراني كه از اين داروها استفاده ميكنند بايد دستورات دارويي را به دقت رعايت بنمايند به علت اينكه تغيير ميزان دارو يا تغيير زمان مصرف دارو و يا قطع مصرف دارو بدون توصيه پزشك باعث به وجود آمدن ويروسهاي مقاوم ميشود و ديگر هيچ دارويي براي از بين اين داروها كارساز نيست. بنابراين اگر اين داروها به موقع و در زمان مناسب مصرف شود سيستم دفاعي افرادي كه HIV مثبت هستند قوي باقي مي ماند.
* مبتلايان به HIV چه مدت زماني براي درمان وقت دارند؟
براي كساني كه HIV مثبت هستند هر چه زودتر بايد تحت درمان قرار بگيرند، تمامي پژوهشها نشان داده كه تحت درمان قرار گرفتن خيلي زود باعث ميشود كه سيستم دفاعي بدن قوي بماند.
* لطفا در رابطه با قيمت داروهاي ذكر شده كمي توضيح دهيد.
«متاسفانه در حال حاضر داروها ارزان نيستند از 7 سال پيش در نتيجه كوشش سازمانهاي مختلفي مثل «سازمان جهاني بهداشت» سه شركت بزرگ دارويي، داروهاي خود را به قيمت بسيار پايين در اختيار كشورهاي جهان سوم قرار ميدهند. اما همچنان اين داروها گران هستند و متاسفانه به سختي ميتوان شركتهاي داروسازي را قانع كرد كه يك مقدار از منافع خود بگذرند اما سازمان جهاني بهداشت خيلي در اين راه گامهاي مثبت برداشته است . در رابطه با سازمان ما (ARA)، تيم ما در حال تحقيق روي يك نوع داروي جديدي است كه در صورت موفقيت، اين دارو را به قيمت بسيار پايين در اختيار نيازمندان قرار خواهيم داد كه البته كشورهاي جهان سوم در اولويت واگذاري هستند.
* آيا براي بيماري ايدز و ويروس HIV واكسني تهيه شده است؟
در حال حاضر واكسن بخصوصي براي جلوگيري از سرايت ويروس از 10 سال پيش تحقيقات بسياري در رابطه با واكسن انجام شده است، در حال حاضر «سازمان جهاني بهداشت» و «بنياد بيل و مليندا گيتس» (Bill and Melinda Gates Foundation) مبالغ بسياري را در اختيار محققان قرار دادهاند. ولي تا حال واكسني تهيه نشده است و فكر ميكنم كه تا 10 سال ديگر هم اين واكسن تهيه نخواهد شد و يكي از دلايل آن اين است كه HIV ويروسي است كه همواره در حال تغيير است، ( همچون ويروس آنفلوآنزا ، همانطور كه ميدانيد واكسن آنفلوآنزا همه ساله تغيير ميكند) و به همين علت بسيار مشكل است كه بتوان يك واكسن تهيه نمود كه روي انواع مختلف ويروس HIV بتواند موثر باشد، البته غيرممكن نيست ولي در حال حاضر چنين واكسني وجود ندارد.
* دولتها چه نقشي در آگاهي دادن به مردم دارند؟
اطلاعات درست دادن به مردم از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. چرا كه همين اطلاعرساني درست كه در آفريقا انجام نشده، باعث شده كه در حال حاضر در جنوب آفريقا تقريبا از هر پنج نفر يك نفر به HIV مبتلا هستند. در نتيجه بايد آموزشهاي درستي در مدارس و در سطح كشور انجام شود و توضيح داده شود كه HIV چيست؟ ايدز چيست و چگونه انتقال پيدا ميكند؟ و چگونه ميتوان از انتقال HIV جلوگيري نمود؟ جلوگيري از HIV بسيار راحت است و اطلاعرساني درست به مردم از بهترين و موفقترين راهها و رمز موفقيت جلوگيري از سرايت به ويروس به علاوه به وجود آوردن مراكزي در سطح كشور كه افراد بتوانند با خيال راحت تست HIV بدهند و همچنين بتوانند اطلاعات محتلف راجع به اين بيماري را بدست آورند بسيار مهم است . هرفردي كه اطلاع دارد به ويروس HIV مبتلا است مي تواند جلوي سرايت آن را به افراد ديگر بگيرد.
خلاصه اي از بيوگرافي دكتر مرجان هزاره :
دكتر مرجان هزاره در تهران متولد شد و مدرك Ph.D. خود را از دائشگاه ژنو در كشور سوئيس دريافت كرد. در سال 1996 دكتر هزاره جايزه ويژه دكتراي برتر را از بنياد علوم ملي سوئيس بدست آورد و به عضويت آن بنياد نيز درآمد. سپس به ايالات متحده مهاجرت كرد و به عنوان پزشك پژوهشگر در زمينه عوامل بيماري زاي HIV/AIDS در دانشگاه كاليفرنيا واقع در سانديگو مشغول به كار شد. در سال 1999 دكتر هزاره به عنوان محقق و پژوهشگر در Scripps Research Institute واقع درLa Jolla در منطقه سانديگو مشغول به كار شد. همانجايي كه او پرژه تحقيقاتي خود را به نتيجه رساند كه همانا تهيه واكسن براي HIV بود. در سال 2001 دكتر هزاره به رياست علمي در مركز ARA (AIDS Research Alliance)نايل گشت و بر همين اساس به شهر Los Angeles نقل مكان كرد. دكنر هزاره آزمايشات بسياري در زمينه HIV/AIDS به انجام رسانده است و همچنين طراحي و مديريت و نظارت بر چندين كلينيك آزمايشگاهي را بر عهده دارد. همچنين پروژه هاي علمي و تحقيقاتي بسياري براي گسترش واكسن HIV و تهيه دارو هاي ميكروبيك و ضد HIV تلاش نموده است. دكتر هزاره مقالات علمي بسياري در مجلات و روزنامه هاي علمي به رشته تحرير در آورده است. دكتر هزاره همچنين بصورت رايگان به نوشتن مقالات علمي در چندين نشريه بين المللي همچون JAMA پرداخته است . دكتر هزاره همچنين عضو سازمانها و نهادهاي ياد شده در زير مي باشد.
-
Drug Information Association (DIA)
-
The Global Health Council
-
Serves on the advisory board of the International Institute of Health Studies (IIHS).
